Zgodnie z ogólną zasadą swobody umów, wyrażoną w art. 3531k.c., strony zawierające umowę mają możliwość stworzyć stosunek prawny, podług swojego uznania, o ile jego zakres albo idea nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Zapis ten decyduje wprost o tym, że świadczenie pracy nie musi mieć postaci pracowniczej, a zatem dopuszcza się jej wykonywanie na podstawie umowy cywilnej. W niniejszym zakresie liczy się wola stron, którą trzeba rozważyć w pierwszej kolejności.
Umowa o pracę – zatrudniony obliguje się do wykonywania pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy. Zatrudniający rozlicza tę pracę, wyznacza jej miejsce oraz czas świadczenia. Obliguje się również do przyjęcia do pracy kandydata oraz wypłacenia mu określonego w umowie wynagrodzenia. Znaczy to, że bez względu na nazwę zawartej przez zainteresowanych, przy wypełnieniu tych przesłanek, dany stosunek wiążący strony, zostanie potraktowany jako umowa o pracę.
Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy uchowaniu wykonywania pracy w takich samych warunkach.
Umowa zlecenie – określa produkt lub usługę, jakie zatrudniony na umowę zlecenie obliguje się tworzyć na rzecz zlecającego pracę. W tym przypadku mamy dwa podmioty stosunku zobowiązaniowego - zamiast zatrudnionego i pracodawcy, istnieje zatrudniony na umowę zlecenie i zleceniodawca.
Umowa zlecenie i umowa o pracę są najbardziej oczywistymi formami zatrudnienia pracowników. Mimo, że na podstawie umowy o pracę oraz umowy zlecenia mają możliwość być wyświadczone identyczne usługi, to pomiędzy powyższymi formami przyjęcia się do pracy istnieje kilka istotnych rozróżnień:
Umowa o pracę
• Stworzenie umowy o pracę zamiast umowy zlecenia, nie stwarza żadnych złych konsekwencji prawnych dla zlecającego,,
• Podstawowa część wypłaty winna być płacona co miesiąc,
• Winna być stworzona w formie pisemnej. Jeśli będzie jedynie słownie, zatrudniający winien najpóźniej w ciągu siedmiu dni od daty rozpoczęcia pracy, potwierdzić ją pisemnie,
• Zatrudniony ma obowiązek spełniać ustalone obowiązki w przeznaczonym do tego celu miejscu i czasie,
• Stronami umowy są pracownik i zatrudniający,
• Może być zawarta jedynie z osoba fizyczną,
• Między stronami zachodzi stosunek pracy,
• Jest odpłatna. Zatrudniony nie ma możliwości pozbyć się prawa do wypłaty,
• Zatrudniony jest dobrowolnie podlegający zatrudniającemu,
• Zatrudniony ma obowiązek wyświadczać pracę osobiście i wykonywać polecenia pracodawcy,
• Szczegółowo określa tryb i czas wypowiedzenia
• Osoba wykonująca umowę o pracę podpada obowiązkowo polisie społecznej.
Umowa zlecenie
• Zleceniobiorca nie ma obowiązku wypełniać określone obowiązki w przeznaczonym do tego celu miejscu i czasie,
• Może być zawarta w każdej formie: słownie, pisemnie lub w sposób dorozumiany,
• Między stronami wywiązuje się stosunek cywilnoprawny,
• Może zostać wypowiedziana w każdym terminie,
• Zawarcie umowy zlecenia miast umowy o pracę jest wykroczeniem przeciw prawom pracownika i podlega karze grzywny,,
• Mogą ją wykonywać różne osoby, również osoby prawne i pozostałe podmioty nie mające osobowości prawnej,
• Zlecający i przyjmujący zlecenie są równoprawnymi subiektami,
• Zasadniczo przyjmujący zlecenie winien wykonywać pracę osobiście. Ma on jednak możliwość w szczególnych sytuacjach, za zgodą zleceniodawcy, oddać jej świadczenie innej osobie, co daje zlecającemu pełną pewność, że praca będzie wykonana o czasie. Za wybranie osoby na zastępstwo odpowiedzialność ponosi bowiem przyjmujący zlecenie,
• Wypłata powinna być wypłacona po wykonaniu zlecenia (albo w inny sposób określony w umowie między zlecającym i przyjmującym zlecenie),
• Stronami umowy są zleceniobiorca i zlecający,
• Może być płatna lub nieodpłatna
• Osoba świadcząca zlecenie, może podlegać konieczności polisy społecznej wyłącznie w sytuacjach precyzyjnie opisanych przez przepisy tyczące się ubezpieczeń społecznych.