Wierzyciele muszą sami egzekwować zaległe długi. Jeśli robi się to w sposób nienależyty czy mało efektywny, należy liczyć się z konsekwencjami przedawnienia. Często też, to dłużnicy, działają celowo i wymigują się od uregulowania należnych zobowiązań, wykorzystując luki prawne i niewiedzę wierzycieli. Jak więc odzyskać swoje wierzytelności?
W myśl definicji zawartej w artykule 117 par. 2 KC, po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia, przy czym zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.
Terminy przedawnienia roszczeń
Podstawowy czas, po którym egzekucja wierzytelności jest niemożliwa, to dziesięć lat, liczonych od dnia, w którym powstał obowiązek ich spłaty. Jednak ze względu na różne rodzaje zobowiązań finansowych, czas przedawnienia roszczeń dla niektórych z nich został ustawowo skrócony do następujących terminów:
- dla zobowiązań wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie uszkodzonych rzeczy, jak również dla roszczeń najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na użytkowane rzeczy, przedawnienie następuje po okresie 1 roku, licząc od dnia, w którym zwrócone zostały dane rzeczy
- dla zobowiązań mających związek z prowadzeniem przedsiębiorstwa oraz dla zobowiązań okresowych, przedawnienie powstaje po okresie trzech lat, licząc od dnia, w którym zobowiązanie powinno być uregulowane
- dla zobowiązań z tytułu zawarcia umowy przedwstępnej, przedawnienie występuje w okresie jednego roku, licząc od dnia, kiedy miała zostać zawarta umowa właściwa
- dla zobowiązań z tytułu umowy o dzieło, przedawnienie występuje po okresie dwóch lat, licząc od dnia, w którym nastąpiło oddanie dzieła, bądź w którym powinno nastąpić oddanie działa
- dla zobowiązań z tytułu weksli, przedawnienie powstaje po okresie trzech lat (dla wystawcy weksla własnego) i jednego roku (dla indosantów), licząc od dnia płatności lub od dnia protestu
- dla zobowiązań z tytułu umowy przewozu osób lub mienia, przedawnienie występuje po okresie jednego roku, licząc od dnia, w którym zobowiązanie stało się wymagalne lub od dnia, w którym nastąpił bądź miał nastąpić przewóz
- dla zobowiązań przedsiębiorcy z tytułu powstałej sprzedaży, przedawnienie występuje po okresie dwóch lat, licząc od dnia, w którym zobowiązanie powinno być uregulowane
Jeżeli dłużnik, w czasie rozprawy sądowej powoła się na przepis przedawniania roszczeń i udowodni, że ten termin minął, to odzyskanie wierzytelności będzie niemożliwe. Należy więc zakładać procesy sądowe wobec nieuczciwych kontrahentów już po upływie sześciu miesięcy od terminu powstania długu.