Wizytator inspekcji pracy zanim rozpocznie kontrolę jest zobowiązany do przedstawienia swojej osoby oraz pokazania papierów zezwalających mu na kontrolę danego przedsiębiorstwa . Wyjątkiem jest sytuacja, w której kontrolujący stwierdzi, że wiadomość o rozpoczęciu inspekcji może wpłynąć na jej rezultat końcowy. W praktyce oznacza to, że kontrolujący ma prawo przybyć bez względnie kiedy chce do budynku firmy, po to by przejrzeć właściciela firmy. Dodatkowo, nie potrzebuje żadnych przepustek wstępu i nie podlega rewidowaniu. Art. 23 par. 1 pkt. 1-10 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 13 kwietnia 2007 r opisuje dokładnie tok inspekcji dzięki, której kontroler jest zobowiązany:
- zażądać dostarczenia próbek surowców i materiałów stosowanych, tworzonych lub powstających za sprawą produkcji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia analiz lub badań, jeśli są ściśle związane z trwającą inspekcją
- zrobić istotne, w sprawie wizytacji, odpisy lub wyciągi z dokumentów, również zażądać od właściciela firmy utworzenia stosownych zestawień i obliczeń na podstawie dokumentów
- zażądać pokazania dokumentacji technicznej dotyczącej budowy, przebudowy albo rozbudowy siedziby, w której mieści się kontrolowana firma, również zażądać przedstawienia właściwej dokumentacji i ekspertyz dotyczących produkcji (razem z próbkami materiałów używanych podczas produkcji ) w tym zakładzie
- skontrolować tożsamość osób wykonujących pracę albo będących na obszarze podmiotu kontrolowanego, przesłuchać ich i zażądać od nich dokumentów stwierdzających legalność zatrudnienia albo prowadzenia innej działalności zarobkowej
- zażądać przedłożenia akt osobowych i innych dokumentów pozwiązanych z realizowaniem obowiązków służbowych przez pracowników lub osoby świadczące pracę w ramach innej umowy niż stosunek pracy
- rejestrować przebieg wizytacji urządzeniami do rejestru obrazu lub dźwięku
- zażądać od wszystkich pracowników, którzy są lub byli zatrudniani albo od osób, które wykonują lub wykonywały usługi dla sprawdzanego przedsiębiorstwa, pisemnych i ustnych treści w zagadnieniach objętych inspekcją
- zażądać ostatecznych danych dotyczących ekspertyz, badań , pomiarów dotyczących produkcji bądź innej działalności podmiotu kontrolowanego
W momencie gdy informacje udzielone przez pracobiorcę, będą przyczyna narażenia go na chodź by drobny uszczerbek lub skargę z przekazania tych informacji, kontroler ma możliwość wydania decyzji o objęciu tożsamości tego pracownika tajemnicą. Jednak zgodnie z art. 23 par. 4 ustawy, pracodawca może nie zgodzić się z decyzją i złożyć wniosek do organu kontrolującego o upublicznienie danych osobowych pracownika, który złożył zeznania. Ma na to wyznaczone 3 dni, licząc od dnia dostarczenia właścicielowi firmy decyzji o utajnieniu danych.
Co więcej, podmiot kontrolowany jest zobligowany zapewnić inspektorowi pracy okoliczności i środki niezbędne do sprawnego przeprowadzenia inspekcji, a w szczególności, natychmiast przynieść potrzebne dokumenty i materiały, dać dostęp do urządzeń technicznych oraz, w miarę możliwości, osobne pomieszczenie odpowiednio wyposażone.