Kodeks Pracy jest głównym źródłem prawa pracy, które obowiązuje w naszym kraju. Akt ten pochodzi z dnia 26.06.1974r. (wszedł w życie 1 stycznia 1975r.). Kodeks Pracy określa w głównej mierze obowiązek pracy, który zachodzi pomiędzy zatrudniającym a zatrudnionym (ustanowienie, ciągłość oraz jego ustanie), ale również:
• Charakteryzuje prawa a także obowiązki pracodawców i zatrudnionych, czas pracy, wypoczynek, ochronę pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozstrzyga konflikty ze stosunku pracy,
• Ustanawia zasadnicze organy prawa,
• Formułuje fundamentalne normy prawa,
• Określa zakres oraz tryb powstawania innych aktów normatywnych w obszarze prawa pracy,
• Rozstrzyga o sposobie korzystania z Kodeksu Cywilnego, jak również stosowania k.p. poza jego właściwym zakresem
Kodeks Pracy był wielokrotnie modyfikowany, jednak i tak niektóre zagadnienia powiązane ze stosunkiem pracy możemy znaleźć w innych akrach prawnych. Są wśród nich:
• Ustawa o organizacjach pracodawców (Dz.U.91.55.235),
• Ustawa o związkach zawodowych (Dz.U.01.79.854 ze zm.),
• Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U.02.112.980)
Oprócz Kodeksu Pracy, źródłami prawa pracy w naszym kraju są:
• Układy zbiorowe (regulaminy, statuty) zawierane między zatrudniającymi a związkami zawodowymi,
• Rozporządzenia,
• Zarządzenia
Do fundamentalnych praw, jakie daje nam Kodeks Pracy należy przede wszystkim, prawo do posiadania samodzielnie wytypowanie pracy, w której pracownik będzie miał zapewnione bezpieczeństwo i higienę, a również w której nie poczuje się szykanowany oraz poniżany. Według prawa, zatrudniony winien dostawać przyzwoite honorarium za swą pracę oraz móc skorzystać z prawa do wypoczynku.
W kodeksie zapisane jest również, że wszelkie umowy, regulaminy i statuty, które powstają w trakcie trwania więzi pracy, nie powinny być mniej korzystne dla zatrudnionego, niż te zawarte w k.p..
Mini słownik
Pracodawca – osoba prawna, fizyczna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która przyjmuje do pracy pracowników, spełniając przy tym pewne warunki społeczne oraz prawne
Pracownik – osoba fizyczna przyjęta do pracy na umowę o pracę, świadcząca wcześniej ustalone zadania powiązane z miejscem pracy, na którym się znajduje
Stosunek pracy – specjalna więź prawna, która wytwarza się między pracodawcą a pracownikiem po uprzednim ustaleniu jej zasad
Zatrudnienie – fakt posiadania zatrudnienia przez zatrudnionego lub w odwrotnej sytuacji, fakt zatrudnienia pracownika
Umowa o pracę – swoisty typ kontraktu między pracownikiem a pracodawcą, na zasadzie którego zatrudniony zobowiązuje się wyświadczać opisany typ pracy na rzecz pracodawcy, a pracodawca płaci mu za to wynagrodzenie
Umowa zlecenie – typ kontraktu, na zasadzie którego osoba fizyczna zgadza się odpłatnie lub bezpłatnie świadczyć pewną czynność prawną
Umowa o dzieło – typ umowy, na podstawie której osoba fizyczna zobowiązuje się do świadczenia określonego w umowie „dzieła”, za które dostanie wynagrodzenie od zamawiającego